Agenda

Open

Lezingen

In mijn lezingen behandel ik de meest uiteenlopende onderwerpen; van de kunst uit de Oudheid rondom Italië tot de moderne kunst in de 19e en 20ste eeuw.

Bovendien speel ik in op actuele tentoonstellingen, culturele evenementen en de tijd van het jaar, zoals Advent, Kerstmis en Pasen. Kunstenaars worden geplaatst in de historische context. Vrijwel altijd combineer ik mijn verhaal met muziekfragmenten, en waar mogelijk met literatuur en filosofie.

Daarnaast is het mogelijk een combinatie van lezingen te maken om te komen tot een korte verdiepingscursus, bijvoorbeeld over de Barok, over Italië in de Oudheid, over de Renaissance, het impressionisme en het expressionisme.

Dadaisme

Een lezing over dadaïsme en surrealisme; dat gaat over vervreemdende schilderijen met vreemde objecten, vormen en patronen. Dat gaat over kunst die dingen uitbeeldt als in een "droomwereld". Dat gaat over ongebreidelde fantasie en het overtreden van alle burgerlijke regels van de kunst. Dat gaat over onverwachte, verrassende, humoristische of soms choquerende uitingen van creativiteit! Maar ook over chaos, ellende en destructie na de waanzin van de Wereldoorlog I.

Leonora Carrington

Het surrealisme is een boeiende en fantasievolle kunststroming met vele grote namen zoals Max Ernst, Man Ray, Salvador Dali, Magritte en nog vele anderen.
Maar wie was Leonora Carrington? Wie was deze vergeten surrealistische kunstenares die als kind al leefde in twee werelden; een echte en een imaginaire wereld, vol dromen en mysterie en voor wie tekenen en schilderen geen keuze was maar pure noodzaak…

Ze kreeg een verhouding met de surrealist Max Ernst en samen vertrokken ze naar Parijs, waar ze onderdeel werden van een groep surrealistische kunstenaars.
De Tweede Wereldoorlog dreef hen uit elkaar en in 1942 emigreerde ze naar Mexico, waar ze haar artistieke weg vond.

Pablo Picasso, zijn vrouwen, zijn vrienden!

Wie was Picasso…..

Wie was die man die met schijnbaar gemak wisselde van vrouwen en van stijlen.
Die man die eigenlijk nooit de vroege dood van zijn zusje kon verwerken.
Die man die in zijn jeugd een wonderkind was; een man met een enorme scheppingsdrang, een enorme creativiteit…
Een man die de status kreeg van een popster, die miljoenen verdiende en wiens erfenis leidde tot drie zelfmoorden…….

Aan de hand van mooie afbeeldingen en een boeiend en vakkundig verhaal leren we Pablo Picasso een beetje kennen. We volgen de kunstenaar in zijn tijd, omringd door mensen die belangrijk voor hem waren en als altijd wordt de lezing afgewisseld met toepasselijke muziek.

Benieuwd naar andere onderwerpen?

Heeft u een vraag, of bent u geïnteresseerd in andere onderwerpen? Neem dan contact met mij op via de onderstaande knop om de mogelijkheden te bespreken.

Wat is kunst?

Zowel de David van Michelangelo als het urinoir van Duchamps behoren tot de canon van onze westerse kunstgeschiedenis. Hoe kan dat?

Wat is kunst… of is dat een vraag in de categorie Wat is liefde; iedereen heeft er wel een mening over maar kom maar eens tot een finale definitie!

In deze lezing gaan we dus op ontdekkingsreis naar de ontwikkeling van het kunstbegrip; naar de criteria die bij moderne kunst een rol spelen, naar het engagement van kunstenaars en naar de rol van het grote geld.
En ieder wordt van harte uitgenodigd mee te denken, mee te observeren en mee te definiëren!

Artemisia Gentileschi

Artemisia was niet zomaar een schilder uit de Barok. Zij was de grootste vrouwelijke schilder van de 17e eeuw. Zij is een van die vrouwelijke kunstenaars die veel te weinig aandacht heeft gekregen in de kunstcanon, gedomineerd als die is door mannen. Artemisia bleek uitzonderlijk talentvol.

Lang echter werd haar biografie gedomineerd door het verhaal van haar verkrachting. En lang ook werd haar werk vanuit dat perspectief bekeken. Toch doet dat haar geen recht! Zeker schilderde ze vaak sterke, vastberaden vrouwen, vanuit een vrouwelijke blik.
Dat dit een uniek ‘sellingpoint’ was wist Artemisia maar al te goed!
Ze leidde een boeiend leven waarin ze grote naam maakte in Florence, Rome, Napels en Engeland.

Vrouwen in de kunst

Vraag mensen een aantal kunstenaars te noemen en er komen vele interessante mannen voorbij. Veel moeilijker is het om meerdere vrouwelijke kunstenaars te noemen uit de kunstgeschiedenis.

‘Moet je als vrouw naakt zijn om in een museum te komen?’ Kunstcollectief de Guerrilla Girls constateerde dat in musea vooral vrouwelijke ‘muzes’ te zien zijn, dat wil zeggen vrouwen geportretteerd door mannen, terwijl nog geen 20 procent van de collecties bestaat uit werk van vrouwelijke makers. Toch waren er door de eeuwen heen vele vrouwelijke kunstenaars die niet onder deden voor hun mannelijke collega’s. Net zomin als nu!

Frida Kahlo

Frida’s leven en haar werk zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Na een ernstig ongeluk op 18-jarige leeftijd begon ze te schilderen waarbij ze voornamelijk zichzelf tot onderwerp nam. Dit lijkt een beperking maar is het allerminst. Natuurlijk gaat het over haar lichamelijke verval, haar ziekte, haar liefdesverdriet en het feit dat ze geen kinderen kon krijgen.
Maar er is veel meer.
Ze omarmt de Mexicaanse cultuur zozeer dat ze zelfs 1910 als geboortejaar aanneemt, het jaar van de revolutie, terwijl ze dan al 3 jaar oud is. Pré-koloniale sieraden en kleurrijke kleding zien we veel terug in haar werk. Daarnaast is Frida geïnteresseerd in de tradities van de Europese schilderkunst. Deze verwerkt ze in haar werk waarbij ze vrouwelijke en Mexicaanse perspectieven laat prevaleren.
Ze construeert voor een groot deel haar eigen identiteit en wordt een rolmodel en een icoon van het feminisme.

Maria Magdalena

Wie was Maria Magdalena? Als je naar de uiteenlopende manieren kijkt waarop ze is afgebeeld, is die vraag heel legitiem. Weinig personen zijn raadselachtiger maar ook veelzijdiger dan Maria Magdalena.

Bij alle vier de evangelisten wordt ze genoemd en is ze aanwezig bij belangrijke momenten als de dood, de begrafenis en de opstanding van Jezus. Maar ze wordt ook verwisseld met Maria van Bethanië en met de boetvaardige zondares die Jezus’ voeten wast. En bovendien gaat het verhaal dat ze in Frankrijk is geweest! Was zij een prostituee, de geliefde van Jezus, misschien zelfs met hem getrouwd, of was ze de apostel der apostelen; mystica, de leerling aan wie Jezus, volgens gnostische geschriften, zijn kennis over het Koninkrijk Gods had geopenbaard?
Kortom: Wie was Maria Magdalena?

Bijzondere afbeeldingen van Maria Magdalena worden besproken, waarbij zowel de zondige berouwvolle vrouw onderwerp is, alsook de eigentijdse interpretatie van Maria Magdalena, feministisch boegbeeld van deze tijd.

Caravaggio en zijn navolgers

Caravaggio… wie kent hem niet…..

De schilder van de contrareformatie

De schilder tussen licht en duisternis

De schilder wiens korte leven een aaneenschakeling was van schandalen.

Caravaggio schilderde in de tijd van de Barok maar wel veel naturalistischer dan zijn tijdgenoten. Hij haalde modellen ‘van de straat’ en bracht heiligen dichter bij de mensen door ze menselijker weer te geven. Ook gebruikte hij een sterk licht-donker contrast waarmee hij een dramatisch effect bereikte.

Caravaggio had een enorme invloed op de kunstenaarsgeneratie na hem. Er is zelfs sprake van een naar hem genoemde stroming: ‘Caravaggisme’. Enkele Nederlandse kunstschilders uit Utrecht, die zich verdiepten in zijn stijl en methode, worden aangeduid als de Utrechtse caravaggisten, onder wie onder meer Dirck van Baburen, Hendrick ter Brugghen en Gerard van Honthorst.

Wandeling door Florence

Wandeling door Florence

Iedereen die wel eens naar Italië afreist kan niet om Florence heen, als hoofdstad van Toscane, als de bakermat van de Renaissance en dus als één van de belangrijkste cultuursteden van Europa.

Als kunsthistoricus neem ik je mee in een cultuurhistorische wandeling langs bekende gebouwen als het Palazzo Vecchio, de Dom en de San Lorenzo. Ik vertel over de belangrijke familie De Medici, en over bekende kunstenaars als Botticelli en Michelangelo en Benozzo Gozzoli. En natuurlijk laat ik ook muziek uit de Renaissance horen.

Een boeiende lezing die een nieuwe blik werpt op een stad die telkens weer de moeite waard is om naar terug te keren!

Jan van Eijck

Jan van Eyck bracht een revolutie teweeg in de geschiedenis van de schilderkunst in de Nederlanden. Nooit schilderde iemand met zoveel gevoel voor detail en diepte als hij. Zijn werk maakte abrupt een einde aan de verfijnde gotische schilderstijl die op dat moment de kunst domineerde.

Jan van Eyck verpersoonlijkt ook de overgang van de schilder als een naamloos en bescheiden ambachtsman naar een zelfbewust, geleerd en beroemd individu. Hij signeerde en dateerde een aantal werken op de lijst of in het schilderij.

In deze lezing plaats ik zijn leven en zijn werk tegen de achtergrond van zijn tijd, aan de hand van mooie afbeeldingen en natuurlijk muziek!

Vincent van Gogh

Vincent van Gogh is een van Nederlands meest bekende kunstenaars. Iedereen kent wel zijn Zonnebloemen. Hij wordt gezien als een van de grote schilders van de 19e eeuw.
Zijn werk valt onder het postimpressionisme. Zijn invloed op stromingen als het expressionisme en fauvisme is enorm geweest.
Maar erkenning kwam pas laat.
Tijdens zijn leven werd hij niet begrepen en heeft hij maar één schilderij verkocht: De rode wijngaard

In deze lezing maken we kennis met Vincent van Gogh, zijn zoektocht op weg naar zijn kunstenaarschap, zijn leven in Brabant en Frankrijk en de grote rol die zijn broer Theo heeft gespeeld.

Rembrandt

In binnen- en buitenland kent men Rembrandt van Rijn, de belangrijkste schilder uit de geschiedenis van ons land. Onze nationale trots. Zo beroemd is hij dat met zijn voornaam volstaan kan worden. Zo belangrijk is hij dat president Obama zich laat fotograferen voor De Nachtwacht.

Rembrandt leefde en werkte in de 17e eeuw, voornamelijk in Amsterdam. Een periode die getekend werd door de Tachtigjarige Oorlog.
Maar ook een periode van welvaart, bekend als De Gouden Eeuw. Hij werd de schilder van de vele zelfportretten. Hierin kun je goed zien hoe zijn beeld van het kunstenaarschap veranderde.
Hij werd ook de schilder van de vele werken geïnspireerd op de Bijbel. En zijn tragische levensverhaal spreekt natuurlijk tot de verbeelding.

Monet en zijn tuinen

Claude Monet is bij uitstek de schilder die gekoppeld wordt aan het impressionisme. Deze stroming kreeg zijn naam naar aanleiding van de titel van één van zijn schilderijen: Impression, soleil levant.

De impressionisten vonden inspiratie in het gewone ongecompliceerde leven van alledag. Ze schilderden gewone burgers op een terras, bezoekers van cafés, wandelaars op de boulevards van Parijs. En ze schilderden het licht en de sfeer van landschappen en dorpsgezichten.
Claude Monet verbleef de laatste 25 jaar van zijn leven op zijn landgoed in Giverny.
Zijn tuinen inspireerden hem tot het maken van zijn meest beroemde schilderijen, die van de waterlelies, Les Nymphéas.

Jeroen Bosch

Den Duvelmakere, zo werd Jeroen Bosch vaak genoemd door tijdgenoten. Hij was een meester in het uitbeelden van gespook en gedrochten der hellen. Taferelen met duivels en monsters werden zijn handelsmerk. Maar wie was hij eigenlijk?

Bij de lezing over Jheronimus Bosch ga ik in op zijn leven in de late Middeleeuwen, het christelijk geloof uit die tijd en de invloed daarvan op de schilder.
Ik vertel over de stad Den Bosch en het Illustre Lieve Vrouwe Broederschap waar Jeroen Bosch lid van was.
We beluisteren muziek die speciaal voor dit broederschap werd gecomponeerd. We bekijken verschillende schilderijen van Jeroen Bosch en proberen de symboliek te achterhalen van
de vele taferelen waarin hij de middeleeuwse mens een spiegel voorhield.

Auguste Rodin

Rodin leefde en werkte in Frankrijk ten tijde van het impressionisme.
Zijn betekenis voor de beeldhouwkunst is te vergelijken met wat Van Gogh, Gaugain en Cézanne voor de schilderkunst hebben betekend. Rodin streed tegen de decadente academische kunst van zijn tijd. Hij zocht aansluiting bij de Italiaanse meesters, met name bij Michelangelo, en verbond zijn artistieke boodschap met de moderne tijd.
In zijn werk gaat het niet alleen om de geïdealiseerde vormen van het menselijk lichaam, maar ook om het tonen van het maakproces zelf.

Wereldberoemd werd Rodin met beelden als De Denker en De Kus. Wat is het verhaal achter deze beelden, hoe zijn ze ontstaan, hoe ging Rodin te werk? 

Ik bespreek een aantal beeldhouwwerken en het werkproces dat daaraan gekoppeld is. Het leven van Rodin in zijn tijd, zijn vriendschapsrelaties met onder andere Monet en Renoir komen aan bod.
En natuurlijk zijn bijzondere band met Camille Claudel.

Advent

In een sfeervolle lezing vertel ik over de verschillende kunstuitingen rondom dit thema door de eeuwen heen.
Kunst uit verschillende landen, van de Middeleeuwen tot en met de twintigste eeuw, en van verschillende disciplines passeren de revue. Engelse Carols naast het Magnificat van Rutter, de Annunciatie van Fra Angelico én die van Henry Ossawa Tanner, maar ook werk van He Qi uit China.
Daarnaast kijken we naar de oorsprong van tradities als de adventskrans en de kerststal en waarom vieren we Kerstmis eigenlijk in december.

Kortom, een prachtige lezing om alvast in de sfeer te komen en meteen iets van op te steken.

Kerstlezing

In deze nieuwe lezing met als thema Kerst in de kunst kijk ik naar Maria en Jozef en de vele verschillende afbeeldingen van het geboorteverhaal. Werd Jezus in een stal geboren, of toch in een grot?

In de iconografie is dat afhankelijk van de traditie waarin de kunstenaar staat. De rol van Jozef is vaak wat onderbelicht gebleven. Toch speelt Jozef in de kunstafbeeldingen een heel eigen rol. En een behoorlijk geëmancipeerde rol ook, hij kookt een papje, blaast het vuurtje aan en participeert in de zorg.
En dan gaan we nog naar Keulen, waar zich het reliekschrijn van de Drie Koningen bevindt. Wie waren deze drie magiërs eigenlijk, en hoe kwamen ze in Keulen terecht?

Met prachtige kunstafbeeldingen afgewisseld door kerstmuziek belooft dit opnieuw een sfeervolle en informatieve lezing te worden.

De man van smarten

Het lijdensverhaal van Christus in de kunst

Binnen de Christelijke traditie is Pasen het belangrijkste liturgische feest. In de Passietijd die daaraan voorafgaat, en met name in de Goede Week, staan het lijden en de kruisdood van Jezus centraal.
De diverse facetten van dit lijden zijn door vele kunstenaars in alle eeuwen verbeeld in steen, op doek, in gedichten en in muziek. Kunstuitingen uit diverse tijdvakken, van Byzantijns tot en met hypermodern, komen in deze lezing voorbij.
Naar aanleiding van het ontroerende Lam Gods van de schilder Zurbaran bespreek ik de traditie van de zondebok. En ook het grote verdriet van de vrouwen onder het kruis wordt belicht.

Uiteraard wordt het verhaal afgewisseld door prachtige muziekfragmenten.